Stilteles

Next
DSCF0701

Rust vinden in een klas vol kinderen, in een dag vol activiteit. Geen makkelijke opgave voor kind en leidster. Maria Montessori bedacht daarom de stilteles. De les wordt gedaan met alle kinderen tegelijk. Anders kan je nooit een goede stilte bereiken. 

De manier waarop je stilte kun oefenen in de klas is deze: 

  • Vertel de kinderen dat je samen een spel gaat doen, een stiltespel. Dat betekent dat je stil moet zijn en je lichaam stil moet houden.  
  • Laat de kinderen aan de ene kant van een grote ruimte zitten, bij voorkeur op de grond. Ga aan de andere kant van de ruimte zitten, bij voorkeur met je rug naar de kinderen toe of net op de gang. De kinderen mogen je mond niet zien bewegen. Je kunt ook vragen of de kinderen hun ogen willen sluiten. 
  • Vertel dat je de namen van de kinderen gaat uitspreken. Het kind dat zijn naam hoort, mag zo zacht mogelijk opstaan en naar je toe komen en bij jou gaan zitten. Fluister niet, maar spreek zacht. Kinderen doen echt enorme moeite om zo zacht mogelijk te lopen. Als het kan, spreek je alle namen een voor een uit. Eerst enkele kinderen die gemakkelijk stil kunnen zijn. Pas als het ene kind bij jou is gaan zitten, doe je de volgende naam. Als alle kinderen bij jou zitten, geniet je nog even van een moment van stilte met elkaar. 
  • In het begin moet je de kinderen helpen om de geluiden te horen die storen, zoals wiebelen, frunniken, gapen en zwaar ademen. De kinderen merken dat ze alleen geroepen kunnen worden als ze heel erg stil zijn. 
  • Je kunt een kaart maken die je in de klas hangt. Daar schrijf je op: „stilte. De achterkant is leeg. Het werkt als een open-gesloten bordje in een winkel. Als het bordje op „stilte” staat, kun je het spel beginnen. 
  • Speel dit spel niet wanneer de klas echt onrustig is. Anders zal het spel niet werken. Er moet een grote kans op succes zijn. 

Maria Montessori deed deze stilte oefening ook. De oefening zelf geeft het kind al voldoening. Toen zij echter de kinderen wilde belonen met snoep, hadden zij daar geen interesse in. De oefening goed uit kunnen voeren was de beloning.  

Andere suggesties voor verstilling: 

  • Bij een verjaardag steek je kaarsen aan en vraag je de kinderen stil te zijn. 
  • Wees stil bij het eten, dan ga ik voorlezen. 
  • Bij een muziekles gebruik je instrumenten, maar bouw er ook stiltes in. Bijvoorbeeld door een cirkel van hoepels neer te leggen. Je gaat van hoepel naar hoepel steeds naar een nieuw instrument. Af en toe ligt er niets in de hoepel of een boekje.
  • Doe altijd een cooling down na de gymles. Licht uit, eventueel een liedje zingen. 
  • Als je naar buiten gaat vanuit de klas, kun je zeggen: "Wie aangetikt is mag bij de deur gaan staan". 
  • Klassieke muziek
  • yoga muziek
  • Maak een rusthoek in de klas. Google eens op peace corner voor meer informatie. 

De stilte-oefening (Uit: "Het geheim van het kinderleven” van Maria Montessori

Eens kwam ik met een baby van vier maanden op mijn arm de klas binnen. Ik had het kind op de binnenplaats uit de armen van zijn moeder overgenomen. Het kleintje was helemaal in doeken gewikkeld, zoals dit bij het volk gebruikelijk is; zijn gezichtje was rond en roze en het huilde niet. De stilte in dit kleine wezentje trof mij en ik wilde, dat de kinderen dat ook zo voelden. „Hoor”, zei ik, „het maakt geen geluid” en uit de grap vervolgde ik: „Kijk eens hoe stil hij zijn voetjes houdt. Geen van jullie zou ze zo stil kunnen houden.” (ik wees op de in doeken gewikkelde voetjes). Tot mijn verbazing viel mij een ongewone spanning op in de kinderen, die naar mij keken. Allemaal hielden ze hun voeten doodstil. Het was alsof ze aan mijn lippen hingen en alles wat ik zei, diep meeleefden. „Hoor eens hoe zacht hij ademt,” ging ik verder. „Geen van jullie zou zo als hij kunnen ademen zonder een geluid te maken…” De kinderen hielden doodstil en verbaasd hun adem in. Toen was er stilte rondom; het tikken van de klok, dat anders niet gehoord werd, klonk duidelijk door het lokaal. Het was alsof het kindje een atmosfeer van stilte had gebracht, die in het gewone leven niet te vinden is. Dat kwam doordag niemand enige beweging maakte. En daaruit ontstond de behoefte om naar die stilte te luisteren en ze dus op te roepen. De kinderen toonden hun verlangen dit allen ook te doen. Welk een merkwaardig verlangen, dat geen uiting zocht in een impusieve daad naar buiten, maar de uitdrukking van een harmonie, ontstaan uit een diepgeworteld begeren. Dadelijk zaten de kinderen stil; hun adem hielden zij zelfs in en zo bleven zij stil zitten met de gezichtsuitdrukking van mensen, die in gedachten verzonken zijn. Langzamerhand begon men in die indrtukwekkende stilte kleine geluiden te horen: een waterdruppel, die ergens viel; een vogel die tsjilpte. Dit voorval was het begin van onze stilte-lessen. Eens bedacht ik, dat ik de stilte wilde gebruiken om de scherpte van het gehoor van de kinderen te beproeven; daarvoor wilde ik ze fluisterend bij hun naam roepen vanuit enoge afstand, zoals dat gebeurt bij medisch onderzoek. Het kind, dat ik riep, moest naar mij toe komen zonder lawaai te maken. Met veertig kinderen eiste deze oefeing een geduld, waarin ik niet geloofde, dus bracht ik lekkers mee voor ieder kind, dat bij mij kwam. Maar de kinderen wilden geen lekkers hebben. Het was, alsof zij zeggen wilden: „Bederf ons nu die heerlijke ondervinding niet, we zijn nog vol van geestelijke vreugden, leid ons niet af.” En daardoor werd het mij duidelijk, dat kinderen niet alleen gevoelig zijn voor de stilte, maar ook voor een stem, die hen onmerkbaar in stilte roept. Zij kwamen zachtjes aan, liepen op hun tenen en pasten op dat zij nergens tegen stootten, ik kon hun stappen bijna niet horen. Later werd het mij duidelijk, dat iedere bewegingsoefenin, waarbij de fouten kunnen worden gecontroleerd, zoals in dit geval door de geluiden in de stilte, kinderen kan helpen om hun krachten te vervolmaken. En zo kan de herhaling van de oefening tot een training van bewegingen leiden, die zo ver gaat, dat het onmogelijk zou zijn, dit door uiterlijke training alleen te bereiken. Onze kinderen leerden zich tussen voorwerpen te bewegen zonder daaraan te stoten, licht te lopen zonder leven te makenen daardoor werden zij handig en vlug. En zij hadden plezier in de vervolmaking van hun kunnen en zij begeerden zich te oefenen, de weg te leren in deze wondere wereld der ontwikkeling van het leven. 

sssttt